Mammografia

• Teoria
• Cel badania
• Wskazania
• Przygotowanie do badania
• Badania wstępne
• Przebieg badania
• Czas badania
• Ważne
• Powikłania

TEORETYCZNE I TECHNICZNE PODSTAWY BADANIA MAMMOGRAFII

Do badania radiologicznego gruczołu piersiowego zalicza się:

• Mammografię klasyczną,

• Kseromammografię,

• Galaktografię (mammografię kontrastową),

• Pneumocystomammografię.

Mammografia klasyczna jest to obrazowa metoda badania gruczołu piersiowego (sutka) z użyciem promieni rentgenowskich (promieni X). Badanie to wykonuje się specjalnym aparatem rentgenowskim (mammograf, mammomat), który pozwala na uzyskanie promieniowania miękkiego (25-45 kV). Pozwala to na odróżnienie poszczególnych struktur oraz zmian patologicznych w sutku.

CEL BADANIA

Mammografia klasyczna jest podstawowym badaniem radiologicznym gruczołu piersiowego. Pozwala na wczesne rozpoznawanie i wykrywanie guzków o średnicy około 0,5 cm i zmian tzw. bezobjawowych. Badanie palpacyjne sutka umożliwia wykrycie guzów o średnicy powyżej 1 cm. Skuteczność diagnostyczna mammografii, połączona z badaniem klinicznym palpacyjnym, oceniana jest na 80-97%. Szczególnie przydatna jest w badaniach przesiewowych. Ponadto badanie mammograficzne pozwala na: pobieranie materiału do badania mikroskopowego, właściwe ukierunkowanie biopsji, śródoperacyjną kontrolę wyciętego materiału, obiektywną kontrolę wyników leczenia chemicznego (chemioterapii) i/lub radiologicznego raka sutka. Mammografy emitują mniejszą dawkę promieniowania i są skonstruowane w taki sposób, aby dobrze przedstawiać tkanki miękkie piersi (piersi w trakcie badania są ściskane pomiędzy dwiema płytkami).

Negatywny wynik mammografii, wskazujący, że w piersi nie ma zmian nowotworowych, wytwarza u niektórych kobiet fałszywe poczucie bezpieczeństwa. Przestają one wykonywać okresowe samobadanie piersi, co może prowadzić do zaniedbań i późnego wykrycia choroby. Mammaografia nie jest, bowiem w 100%% skuteczna i ocenia się, że w około 20-25%% przypadków rzeczywiście rozwijający się nowotwór nie jest wykrywany (są to tzw. wyniki fałszywe ujemne). Dlatego nawet wtedy, kiedy wynik mammografii nie wykazuje zmian nowotworowych kobieta powinna w dalszym ciągu prowadzić regularne samobadanie piersi.

WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA

Badanie profilaktyczne:

• u kobiet od 40 roku życia. Przerwa pomiędzy badaniami powinna wynosić 2 lata; po 50 roku życia powinno wykonywać się mammografię raz w roku,

• u kobiet poniżej 40 roku życia ze zwiększonym ryzykiem raka sutka (np. występowanie raka sutka w rodzinie, dysplazja gruczołu piersiowego).

Inne wskazania medyczne:

• przed rozpoczęciem terapii hormonalnej,

• podejrzenie zmiany w sutku: guz, wciągnięcie brodawki lub skóry, wyciek z brodawki, ograniczone bóle, torbiel, karcinofobia,

• po amputacji sutka jako badanie kontrolne

• po pneumocystografii, jak i po 6 tygodniach od nakłucia torbieli w sutku,

• po radio- i/lub chemioterapii do oceny stopnia regresji guza sutka,

• w przypadku niejednoznacznych objawów ropnia sutka: przed rozpoczęciem leczenia, a następnie po 2 tygodniach po ukończeniu antybiotykoterapii.

Badanie jest wykonywane na zlecenie onkologa, chirurga, ginekologa.

SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania,, jednakże zaleca się, aby badanie to przeprowadzać w I fazie cyklu miesiączkowego.

BADANIA WSTĘPNE- POPRZEDZAJĄCE

W niektórych przypadkach przed mammografią klasyczną wykonuje się ultrasonografię (USG) lub biopsję cienkoigłową gruczołu sutkowego. Należy przedstawić wyniki poprzednio wykonanych badań: USG piersi,, mammografii.

PRZEBIEG BADANIA

Do badania mammografii klasycznej pacjentka rozbiera górną połowę ciała. Zdjęcia rentgenowskie wykonuje się w dwóch podstawowych projekcjach. W projekcji góra-dół oraz w projekcji bocznej, pacjentka pozostaje w pozycji stojącej. Badana pierś jest uciśnięta między podstawką z kasetą rentgenowską a plastikową płytą kompresyjną. Projekcję boczną wykonuje się celem uwidocznienia zmian leżących głęboko w gruczole, zwłaszcza blisko ściany klatki piersiowej - zmian trudnych do badania palpacyjnego. Podstawowe projekcje uzupełnia się czasami projekcją skośną w celu uwidocznienia zmian w tzw. ogonie Spece'a i dla oceny pachowych węzłów chłonnych.

CZAS BADANIA

Mammografia klasyczna trwa kilka minut.

WAŻNE INFORMACJE

Przed badaniem pacjent musi zgłosić personelowi pracowni ważne informacje dotyczące jego stanu zdrowia.

• przekazać wyniki wszystkich poprzedzających badań,

• zgłosić ciążę.

W czasie badania pacjent musi współpracować z personelem wykonującym badanie i natychmiast zgłaszać:

uczucie bólu podczas kompresji sutka.

PO BADANIU

Nie ma specjalnych zaleceń.

MOŻLIWE POWIKŁANIA PO BADANIU

Bóle sutka, krwiak podskórny. Badanie może być powtarzane wielokrotnie. Wykonywane jest u pacjentek w każdym wieku (z wyjątkiem dziewcząt, które nie mają jeszcze rozwiniętego gruczołu piersiowego). Nie może być wykonywane u kobiet w ciąży. Należy unikać wykonywania badania u kobiet w II połowie cyklu miesiączkowego, u których zaistniała możliwość zapłodnienia.

Zobacz naszą pracownie

Opracowano na podstawie: "Encyklopedia Badań Medycznych" Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 1996.