LEKARZ
|
|||||||
W tym serwisie postaramy się gromadzić cenne informacje i wskazówki dla lekarzy radiologów, lekarzy klinicystów kierujących na badania diagnostyki obrazowej i innych osób zainteresowanych tą tematyką.
Informacje te z powodzeniem można wykorzystać w swoim środowisku pracy i z pewnością ułatwią one jej wykonywanie.
Informacje zamieszczone zostały wyłącznie w celach informacyjnych i oparte są na źródłach dostępnych w sieci WWW i własnych doświadczeniach pracowników Zakładu Radiologii Lekarskiej i Diagnostyki Obrazowej.
 |
INFORMACJE WAŻNE |
- Kto wykonuje procedury diagnostyczne z użyciem promieniowania jonizującego?
- Informacje na temat czasu wykonywania różnego typu badań radiologicznych.
- Radiolog w Zakładzie Radiografii Cyfrowej.
- Czas oczekiwania na badania obrazowe.
- Zasady wykonywania badań radiologicznych.
- Międzynarodowa Klasyfikacja Procedur Medycznych ICD9 w diagnostyce obrazowej.
- Wynik badania radiologicznego wykonanego w technice cyfrowej.
- Opis badania radiologicznego.
- SAR-Specific Absorption Rate.
- Kalibracja monitorów a jakość obrazów.
- Teleradiologia drugiej generacji.
- Celowość badań TK.
|
|
PRZYPADKI KLINICZNE | |
|
W tym serwisie postaramy się przedstawiać ciekawe przypadki medyczne i problemy diagnostyczne w oparciu o doświadczenia własne Zakładu Radiologii Lekarskiej i Diagnostyki Obrazowej i informacje uzyskiwane z innych źródeł. |
||
|
|
CIEKAWOSTKI RADIOLOGICZNE | |
|
Zapraszamy do zapoznania się z ciekawymi informacjami i nowinkami technicznymi dotyczącymi diagnostyki obrazowej wykonywanej na świecie. |
||
Kto może wykonywać procedury diagnostyczne z użyciem promieniowania jonizującego?
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia 2005 r.w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej - Dz. ustaw. 194, poz. 1625.
-
Badania rentgenodiagnostyczne są wykonywane przez lekarzy posiadających specjalizację z radiologii i diagnostyki obrazowej lub pod ich nadzorem, przez lekarzy będących w trakcie takiej specjalizacji.
-
Technicy elektroradiologii są uprawnieni do wykonywania radiografii. Inne elementy procedury medycznej zlecone technikom przez lekarzy radiologów wykonywane są pod ich nadzorem.
-
Procedury densytometrii kostnej mogą być wykonywane przez technika elektroradiologii lub inną osobę posiadającą udokumentowane umiejętności w tym zakresie.
-
Rentgenowskie badania stomatologiczne są wykonywane przez lekarzy radiologów, lekarzy dentystów lub techników elektroradiologii.
-
Rentgenowskie badania stomatologiczne inne niż wewnątrzustne są opisywane przez lekarza radiologa lub lekarza dentystę, który odbył odpowiednie przeszkolenie w zakresie radiologii szczękowo-twarzowej.
-
Procedury z zakresu radiologii zabiegowej są wykonywane przez lekarzy posiadających specjalizację w dziedzinach, w których są one stosowane i jedynie w zakresie odpowiadającym tej specjalizacji.
Informacje na temat czasu wykonywania różnego typu badań radiologicznych.
Poniższe dane zostały zaczerpnięte ze studiów wykonywanych w pracowniach radiologicznych Kanady i zatwierdzonych przez Ministerstwo Zdrowia Kanady, a także stosowanych w USA (Canadian Warkload measurement System – Diagnostoc Radiology).
Przeciętny czas wykonywania badań dotyczy : przygotowania pacjenta do badania (identyfikacja pacjenta, poinformowanie go o celu badania, uzyskanie zgody na badanie, obnażenie badanej części ciała itp.), przygotowanie aparatu do badania (wybranie właściwych warunków ekspozycji, pozycjonowanie lampy i kasety, ustawienie pacjenta itp.), wykonanie badania oraz wywołanie i sprawdzenie jakości zdjęcia.
Podane dane są uśrednionymi wartościami wielu pomiarów czasowych wykonanych w dużych, średnich i małych szpitalach oraz w czasie badania pacjentów szpitalnych i ambulatoryjnych i dotyczą pracy techników elektroradiologii i lekarzy radiologów.
Podany czas badań dotyczy dwóch zdjęć wykonanych w różnych pozycjach. Np. w przypadku badania różnych części kręgosłupa odpowiednio dodaje się wyliczone minuty.
W przypadku dodatkowego, pojedynczego zdjęcia czas badania wydłuża się o 5 min. Jeżeli zdjęcia wykonywane są na sali operacyjnej lub przyłóżkowo dolicza się 15 min.
Oczywiście czasy badania ulegają wydłużeniu w przypadku pacjentów nie współpracujących lub w stanach ciężkich.
Czynności wykonywane przez technika:
| Zdjęcie głowy (czaszka, zatoki, oczodoły, uszy 2 zdjęcia itp.) | 20 min | |
| Zdjęcie jednego odcinka kręgosłupa | 15 min | |
| Staw biodrowy | 10 min | |
| Kości kończyny górnej (2 zdjęcia) | 10 min | |
| Miednicy | 13 min | |
| Kończyny dolne (2 zdjęcia) | 9 min | |
| Części kostne klatki piersiowej (żebra, mostek | 12 min | |
| Zdjęcia narządów klatki piersiowej | 10 min | |
| Prześwietlenie i zdjęcie klatki piersiowej | 24 min | |
| Tomografia komputerowa | 60 min | |
| Urografia | 53 min | |
| Zdjęcia przeglądowe jamy brzusznej | 8 min | |
| Badania przełyku | 24 min | |
| Badania żołądka i dwunastnicy | 30 min | |
| Badania jelita grubego | 89 min | |
| Badania jelita cienkiego | 39 min | |
| Cholangiografia przez dren T | 43 min | |
| Mammografia | 35 min | |
| Angiokardiografia, koronarografia | 60 min | |
| Arteriografia naczyń obwodowych | 60 min | |
| Flebografia | 45 min | |
| Angioplastyka | 75 min | |
| TiPS, stent aortalny | 150 min | |
| Tomografia-badania głowy bez kontrastu | 30 min | |
| Tomografia-badania głowy z kontrastu | 45 min | |
| Tomografia-badania tułowia z kontrastem | 45 min | |
| Badania techniką MR- średni czas badania | 55 min |
Czynności wykonywane przez lekarza:
| Badania układu kostnego i narządów klatki piersiowej (kontrola zdjęcia pod względem technicznym po wykonaniu badania przez technika, ewentualna decyzja o zdjęciach dodatkowych, zebranie dodatkowych informacji od pacjenta, konsultacja z klinicystą w przypadkach wątpliwych, porównanie zdjęć z badaniami poprzednio wykonywanymi, sformułowanie rozpoznania, podyktowanie lub napisanie wyniku badania, archiwizacja badania, demonstracja wyników badań na zebraniach radiologicznych klinicznych). Niezbędny średni czas oceny kompleksowej jednego badania. | 15 min | |
| Urografia-wykonują równolegle lekarz i technik dodatkowo należy uwzględnić czas opisu | 60 min | |
| Badania przełyku-wykonują równolegle lekarz i technik a potem jest czas na opis | 30 min | |
| Badania żołądka i dwunastnicy-wykonują równolegle lekarz i technik a potem jest czas na opis | 40 min | |
| Badania jelita grubego-wykonują równolegle lekarz i technik a potem jest czas na opis | 100 min | |
| Badania jelita cienkiego-wykonują równolegle lekarz i technik a potem jest czas na opis | 45 min | |
| Cholangiografia przez dren T- wykonują równolegle lekarz i technik a potem jest czas na opis | 50 min | |
| Mammografia | 45 min | |
| Angiokardiografia, koronarografia -wykonują równolegle lekarz i technik i należy doliczyć czas opracowania wyniku | 70 min | |
| Arteriografia naczyń obwodowych-wykonują równolegle lekarz i technik i należy doliczyć czas opracowania wyniku | 70 min | |
| Flebografia -wykonują równolegle lekarz i technik i należy doliczyć czas opracowania wyniku | 55 min | |
| Angioplastyka -wykonują równolegle lekarz i technik należy doliczyć czas opracowania wyniku | 90 min | |
| TiPS, stent aortalny -wykonują równolegle lekarz i technik należy doliczyć czas opracowania wyniku | 190 min | |
| TK głowy bez kontrastu wykonują równolegle lekarz i technik | 40 min | |
| TK głowy z kontrastem wykonują równolegle lekarz i technik | 55 min | |
| TK tułowia z kontrastem wykonują równolegle lekarz i technik | 55 min | |
| Badania techniką MR (średni czas badania) wykonują równolegle lekarz i technik | 65 min |
Radiolog w Zakładzie Radiografii Cyfrowej
Wprowadzenie cyfrowych systemów do diagnostyki obrazowej spowodowało konieczność zmiany podejścia do warunków pracy lekarza radiologa w opisowni badań radiologicznych. Wprowadzając system cyfrowy należy w sposób prawidłowy przygotować nie tylko projekty samych pracowni diagnostycznych ale również projekt zmian opisowni badań radiologicznych tak aby stworzyć optymalne warunki do pracy z obrazami cyfrowymi.
W projektowaniu pokoju opisowego należy wziąć pod uwagę 5 bardzo ważnych czynników: światło, hałas, ruch, temperatura i wilgotność powietrza.
Światło
Ma zasadnicze znaczenie dla jakości ocenianych z monitora badań. Bardzo ważna jest zmiana podejścia. Badania radiologiczne wykonane w technologii analogowej są oceniane z filmów umieszczonych na negatoskopach, pokoje opisowe mogą być więc nawet dość jasne. Monitory stacji diagnostycznych wykorzystywane w technologii cyfrowej mają 10-33% jasności negatoskopów, a ich powierzchnia odbija światło z innych źródeł. Zatem otaczające światło ma duży wpływ na jakość oceny rentgenogramów. Nadmiar światła oraz światło odbite od powierzchni monitora w dużym stopniu zaburzają ocenę obrazów, a także powodują zmniejszenie kontrastu.
Pokoje opisowe, w których stoją stacje diagnostyczne powinny być zaciemnione, pomalowane ciemną, nieodbijającą farbą (zarówno ściany, jak i sufit), a źródła światła powinny być umieszczone możliwie jak najniżej, tak by dawały światło równomierne, rozproszone i wytłumione.
W miejscach, gdzie nie ma zintegrowanych systemów informatycznych radiolodzy zmuszeni są do pracy z papierowymi skierowaniami, muszą drukować wyniki i mieć możliwość ich odczytania. Dlatego potrzebne są odpowiednie lampki na biurku tak umieszczone, by nie powodowały odbić w monitorach, nie raziły oczu oceniającego i oświetlały jedynie pożądany obszar.
Monitory powinny być tak ustawione, by nie odbijały również światła z monitorów i oświetlenia innych stacji diagnostycznych. Zawczasu należy odpowiednio rozplanować położenie stacji diagnostycznych względem siebie, ewentualnie przewidzieć parawany. Należy także pomyśleć by nieużywane monitory były czarne.
Hałas i ruch
Uniemożliwiają odpowiednie skupienie. Wyciszające przegrody między stanowiskami, wykładziny i wyciszenia ścian są niedrogim, ułatwiającym pracę rozwiązaniem. Personelowi spoza zakładu takie warunki kojarzą się z grobowcem, jednak dla poprawienia koncentracji warto je stworzyć.
Wilgotność i temperatura
Również wpływ wilgotności i temperatury powietrza jest niezaprzeczalny. Planując pokój opisowy należy pomyśleć o klimatyzacji i właściwym nawilżaniu powietrza, szczególnie, gdy zakłada się, że stacje będą pracowały 24 godz./dobę.
Każde stanowisko powinno zajmować odpowiednio dużo miejsca - tak, by zmieściły się monitory diagnostyczne, dodatkowy monitor do opisów w systemie RIS, klawiatura, mysz i lampka. Monitory powinny być ustawione na wprost oceniającego - radiolog musi mieć możliwość łatwego przemieszczania się, dlatego zastosowanie fotela na kółkach ma uzasadnienie. Fotel powinien być ergonomiczny, z ortopedycznym podparciem. Jeśli ze stacji korzystają różni użytkownicy - powinni mieć możliwość łatwego dostosowania miejsca do swoich rozmiarów.
Informacje zaczerpnięte z "Special Course In Diagnostic Radiology Physics: Electronic Radiology Practice- Technical and Practical" z 1999r. firmowanym przez RSNA (Radiological Society of North America), w rozdziale: Worstation Function napisanym przez Kenneth M.Spicer (str. 105-111)
Czasy oczekiwania na badania obrazowe
Kanadyjskie Towarzystwo Lekarskie (Canadian Medical Association) we współpracy z towarzystwami radiologicznym, onkologicznym, okulistycznym, kardiologicznymi, ortopedycznym oraz medycyny nuklearnej zawiązały sojusz pod nazwą WAIT TIME ALIANCE OF CANADA. Opracowano, oparte na dowodach (evidence based) oraz praktyce klinicznej maksymalne limity czasu oczekiwania na wybrane świadczenia zdrowotne. Wstępne wyniki pracy podano w kwietniu 2005 w raporcie "No more time to wait: towards banchmarks and best practises in wait time management: (www.cma.ca)".
Maksymalny, dopuszczalny czas oczekiwania na świadczenia podzielono na trzy kategorie:
-
nagłe (bezpośrednie zagrożenia życia lub funkcjonowania narządu),
-
pilne,
-
rutynowe.
W odniesieniu do diagnostyki obrazowej zalecenia są następujące:
-
przypadki nagłe - 24 godz.,
-
przypadki pilne -7 dni,
-
pozostałe przypadki-30 dni.
Zasady wykonywania badań radiologicznych
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia 2005 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej (Dz.U. 2005 nr 194 poz. 1625) określa zasady wykonywania badań radiologicznych (z użyciem promieniowania jonizującego).
Aby badanie radiologiczne mogło być wykonane konieczne jest posiadania przez pacjenta skierowania. Z tego obowiązku nie zwalnia nawet sytuacja, w której pacjent żąda wykonania badania radiologicznego i deklaruje się sam zapłacić.
W rozporządzeniu jasno i wyraźnie twierdza się ,że „warunkiem wykonania badania lub zabiegu z zastosowaniem promieniowania jonizującego jest skierowanie wystawione przez osobę kierującą na badanie lub zabieg. Przy tym uzasadnienie ekspozycji pacjenta na promieniowanie jonizujące w celach medycznych następuje przed jej wykonaniem, z uwzględnieniem celów badania lub leczenia oraz cech charakterystycznych pacjenta, którego ekspozycja dotyczy. Skierowanie może być wystawione po upewnieniu się, że inne alternatywne i nieinwazyjne metody lub wcześniej wykonane badania radiologiczne nie mogą dostarczyć niezbędnych, analogicznych informacji lub wyników leczniczych”.
Rozporządzenie określa także jakie dane obowiązkowe muszą się znaleźć na skierowaniu:
-
cel i uzasadnienie badania lub zabiegu,
-
wstępne rozpoznanie kliniczne,
-
informacje niezbędne do prawidłowego przeprowadzenia medycznej procedury radiologicznej,
-
podpis osoby kierującej na badanie lub zabieg.
To są oczywiście minimalne wymagania ze względów formalnych. Oprócz tego skierowanie winno zawierać dane pacjenta (imię, nazwisko, datę urodzenia ew. Pesel) i inne dane wymagane przez dodatkowe uwarunkowania np. przepisy szczegółowe NFZ, regulaminy wewnętrzne placówki medycznej lub wynikające z zawartych umów.
Należy dodać, że w procesie wykonywania badań radiologicznych bardzo istotne znaczenie ma znajomość przez radiologa danych klinicznych dotyczących pacjenta a także dodatkowych okoliczności związanych ze specyfiką badania. Im więcej bowiem informacji lekarz kierujący dostarczy radiologowi tym dokładniejszy i bardziej precyzyjny będzie wynik badania radiologicznego. Idealne skierowanie powinno zawierać więc przede wszystkim informacje w jakim celu badanie jest wykonywane. Całkowicie nieprzydatne są skierowania, w których jako cel badania podano określenia: "obserwacja" czy "kontrola".
Podsumowując należy przypomnień, że skierowanie na badanie radiologiczne to swego rodzaju czek, bowiem określa kto i na jakich warunkach będzie finansował wykonaną procedurę. Jest to także dokument, na podstawie którego wykonuje się badanie z użyciem promieniowania jonizującego, w wielu przypadkach wymagające podania środków kontrastowych a przez to narażające pacjenta na wystąpienie działań ubocznych (w skrajnych przypadkach zagrażających życiu).
W wymienionym powyżej zarządzeniu określa się również zasady celowości badania radiologicznego:
"Ekspozycja na promieniowanie jonizujące w celach medycznych jest uzasadniona dostarczaniem korzyści, których dodatni bilans musi wynikać z przewagi potencjalnych korzyści diagnostycznych i leczniczych uzyskiwanych bezpośrednio przez pacjenta nad uszczerbkiem zdrowotnym, który ekspozycja u pacjenta może spowodować. W ocenie bilansu korzyści i uszczerbku związanych z określoną procedurą należy uwzględnić jej kliniczną skuteczność i rozważyć korzyści i rodzaje ryzyka związanego ze stosowaniem alternatywnych procedur, służących do mniejszej ekspozycji na promieniowanie jonizujące lub nie narażających na jego działanie".
Międzynarodowa Klasyfikacja Procedur Medycznych ICD9 w diagnostyce obrazowej
|
87 87.0 87.01 87.02 87.03 87.04 87.05 87.06 87.07 87.08 87.09 87.1 87.11 87.12 87.13 87.14 87.15 87.16 87.17 87.2 87.21 87.22 87.23 87.24 87.29 87.3 87.31 87.32 87.33 87.34 87.35 87.36 87.37 87.38 87.39 87.4 87.41 87.42 87.43 87.44 87.45 87.46 87.49 87.5 87.51 87.52 87.53 87.54 87.59 87.6 87.61 87.62 87.63 87.64 87.65 87.66 87.69 87.7 87.71 87.72 87.73 87.74 87.75 87.76 87.77 87.78 87.79 87.8 87.81 87.82 87.83 87.84 87.85 87.89 87.9 87.91 87.92 87.93 87.94 87.95 87.99 88 88.0 88.01 88.02 88.03 88.04 88.09 88.1 88.11 88.12 88.13 88.14 88.15 88.16 88.19 88.2 88.21 88.22 88.23 88.24 88.25 88.26 88.27 88.28 88.29 88.3 88.31 88.32 88.33 88.34 88.35 88.36 88.37 88.38 88.39 88.4 88.40 88.41 88.42 88.43 88.44 88.45 88.46 88.47 88.48 88.49 88.491 88.5 88.50 88.51 88.52 88.53 88.54 88.55 88.56 88.57 88.58 88.6 88.60 88.61 88.62 88.63 88.64 88.65 88.66 88.661 88.662 88.7 88.70 88.71 88.72 88.721 88.722 88.723 88.724 88.725 88.73 88.731 88.732 88.733 88.74 88.741 88.742 88.743 88.744 88.745 88.746 88.747 88.75 88.751 88.752 88.753 88.754 88.755 88.756 88.757 88.758 88.759 88.76 88.761 88.762 88.763 88.764 88.765 88.766 88.767 88.77 88.771 88.772 88.78 88.8 88.81 88.82 88.83 88.84 88.85 88.86 88.89 88.9 88.91 88.92 88.93 88.94 88.95 88.97 88.98 92 92.0 92.01 92.02 92.03 92.04 92.05 92.051 92.052 92.053 92.054 92.055 92.056 92.06 92.07 92.08 92.09 92.091 92.092 92.093 92.1 92.11 92.12 92.13 92.14 92.15 92.1 92.11 92.12 92.13 92.14 92.15 92.15 92.15 92.16 92.17 92.18 92.19 |
Badania rtg tkanek miękkich twarzy, głowy i szyi Pneumoencefalogram Inny kontrastowy radiogram mózgu/czaszki Komputerowa tomografia głowy i/lub szyi Tomografia głowy i/lub szyi - inne Dakriocystografia kontrastowa Kontrastowy radiogram nosogardzieli Kontrastowy laryngogram Limfangiografia szyjna Badanie rentgenowskie tkanek miękkich twarzy, głowy i szyi - inne Badania rtg twarzy, głowy i szyi - inne Panoramiczne zdjęcie rentgenowskie zębów Zdjęcie rentgenowskie zębów - inne Kontrastowy artrogram stawu skroniowo-żuchwowego Kontrastowy rentgenogram oczodołu Kontrastowy rentgenogram zatok Rentgenogram kości twarzy - inne Zdjęcie rentgenowskie czaszki - inne Badanie rtg kręgosłupa Kontrastowa mielografia Zdjęcie rtg kręgosłupa szyjnego - inne Zdjęcie rtg kręgosłupa piersiowego - inne Zdjęcie rtg kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego - inne Zdjęcie rtg kręgosłupa - inne Badanie rtg tkanek miękkich klatki piersiowej Bronchografia dotchawicza Bronchografia kontrastowa - inne Pneumografia śródpiersia Limfangiografia śródpiersiowa Kontrastowa mammografia Kserografia sutka Mammografia - inne Sinografia ściany klatki piersiowej Badanie rtg tkanek miękkich ściany klatki piersiowej inne Badania rtg klatki piersiowej - inne Komputerowa tomografia klatki piersiowej Tomografia klatki piersiowej - inne Zdjęcie rtg żeber/mostka/obojczyków Rutynowe zdjęcie rtg klatki piersiowej Przyłóżkowy rentgen klatki piersiowej Skopia klatki piersiowej Zdjęcie rtg klatki piersiowej - inne Badanie rtg dróg żółciowych Przezskórna cholangiografia Cholangiografia dożylna Cholangiografia śródoperacyjna Cholangiografia - inne Badanie rtg dróg żółciowych - inne Badanie rtg układu pokarmowego - inne Doustne podanie kontrastu barytowego Seriogram górnego odcinka przewodu pokarmowego Seriogram jelita cienkiego Seriogram dolnego odcinka przewodu pokarmowego Badanie rtg jelit - inne Pankreatografia kontrastowa Badanie rtg przewodu pokarmowego - inne Badanie rtg układu moczowego Komputerowa tomografia nerek Nefrotomografia - inne Urografia Urografia wsteczna Urografia przezskórna Cystoureterografia wsteczna Cystografia - inne Badanie kontrastowe rtg wstawki z jelita biodrowego Badanie rtg układu moczowego - inne Badanie rtg żeńskich narządów rodnych Zdjęcie rtg macicy ciężarnej Histerosalphingografia (kontrast gazowy) Histerosalphingografia (kontrast cieniujący) Histerografia przezskórna Badanie rtg jajowodów/macicy - inne Badanie rtg żeńskich narządów płciowych - inne Badanie rtg męskich narządów rozrodczych Kontrastowe badanie rtg nasieniowodów Badanie rtg stercza/nasieniowodów - inne Kontrastowe badanie rtg najądrzy Kontrastowe badanie rtg nasieniowodu Badanie rtg najądrzy/nasieniowodów - inne Badanie rtg męskich narządów płciowych - inne Inne diagnostyczne badania radiologiczne i pokrewne Badanie rtg tkanek miękkich brzucha Komputerowa tomografia brzucha Tomografia brzucha - inne Sinografia ścian jamy brzusznej Limfangiografia brzuszna Badanie rtg ścian jamy brzusznej - inne Badania rtg brzucha - inne Zdjęcie rtg miednicy (kontrast cieniujący) Zdjęcie rtg miednicy (kontrast gazowy) Pneumografia otrzewnowa - inne Fistulografia zaotrzewnowa Pneumografia zaotrzewnowa Zdjęcie rtg przestrzeni zaotrzewnowej - inne Zdjęcie rtg brzucha - inne Badanie rtg kości kończyn i miednicy Zdjęcie rtg kości barku i ramienia Zdjęcie rtg kości łokcia/przedramienia Zdjęcie rtg nadgarstka/dłoni Zdjęcie rtg kości kończyny górnej - inne Pelwimetria Zdjęcie rtg kości miednicy/biodra- inne Zdjęcie rtg uda/kolana/podudzia Zdjęcie rtg kostki/stopy Zdjęcie rtg kości kończyny dolnej - inne Inne badania rtg Seriogram układu kostnego Artrografia kontrastowa Zdjęcie rtg układu kostnego - inne Limfangiografia kończyny górnej Zdjęcie rtg tkanek miękkich kończyny górnej - inne Limfangiografia kończyny dolnej Zdjęcie rtg tkanek miękkich kończyny dolnej - inne Tomografia komputerowa - inne Zdjęcie rtg - inne Arteriografia Dożylna cyfrowa arteriografia substrakcyjna Arteriografia naczyń mózgowych Aortografia Arteriografia tętnic płucnych Arteriografia naczyń klatki piersiowej - inne Arteriografia tętnic nerkowych Arteriografia łożyska Arteriografia tętnic brzusznych - inne Arteriografia miednicowo-kończynowa Arteriografia - inne Arteriografia z użyciem ujemnego kontrastu Angiokardiografia Angiokardiografia - inne Angiografia żył próżnych Angiokardiografia prawego serca Angiokardiografia lewego serca Angiokardiografia lewego i prawego serca Koronarografia z użyciem jednego cewnika Koronarografia z użyciem dwóch cewnikow Koronarografia z ventrikulografią Badanie rtg serca z użyciem kontrastu negatywnego Flebografia Flebografia - inne Flebografia żył głowy/szyi Flebografia żył płucnych Flebografia innych żył klatki piersiowej Flebografia żyły wrotnej Flebografia innych żył brzusznych Flebografia żył kończyny dolnej Flebografia wstępująca żył kończyny dolnej Flebografia zstępująca żył kończyny dolnej Diagnostyczna ultrasonografia Diagnostyka usg - inne Diagnostyka ultrasonograficzna głowy Echokardiografia Echokardiografia w prezentacji B i M Echokardiografia w prezentacji B z użyciem dopplera spektralnego Echokardiografia z użyciem dopplera kolorowego Echokardiografia przezprzełykowa Echokardiograficzna próba wysiłkowa Diagnostyka ultrasonograficzna "małych narządów" Usg tarczycy Usg piersi Usg jąder Usg jamy brzusznej i przestrzeni zaotrzewnowej Usg przeglądowe jamy brzusznej i przestrzeni zaotrzewnowej Usg przewodu pokarmowego Transrektalna ultrasonografia jelita grubego Usg układu moczowego Transrektalne usg stercza Transrektalne/transvaginalne usg przestrzeni zaotrzewnowej Ultrasonograficzna ocena ukrwienia narządu z użyciem power doppler Ultrasonografia tętnic Badanie usg 2D tętnic Badanie duplex tętnic górnej połowy ciała Badanie duplex tętnic wewnątrzczaszkowych Badanie duplex tętnic dolnej połowy ciała Badanie usg z kolorowym dopplerem tętnic górnej połowy ciała Badanie usg z kolorowym dopplerem tętnic wewnątrzczaszkowych Badanie usg z kolorowym dopplerem tętnic dolnej połowy ciała Badanie usg z dopplerem tętnic narządów miąższowych Inne badanie usg tętnic Ultrasonografia żył Ultrasonograficzny test kompresyjny żył kończyn dolnych Badanie drożności żył głębokich metodą duplex Badanie drożności żył głębokich usg z dopple Ocena duplex drożności i wydolności zastawkowej żył kończyn dolnych Badanie duplex żył narządów miąższowych Badanie drożności żył głębokich usg z kolorowym dopplerem Ocena drożności i wydolności zastawkowej żył kończyn dolnych usg z kolorowym dopplerem Badanie żył narządów miąższowych usg z kolorowym dopplerem Ultrasonografia ginekologiczna Usg macicy nieciężarnej i przydatków Transvaginalne usg macicy i przydatków Diagnostyka ultrasonograficzna macicy ciężarnej Termografia Termografia mózgu Termografia oczodołu Termografia kości Termografia mięśni Termografia sutka Termografia naczyń krwionośnych Termografia - inne Rezonans magnetyczny i densytometria Rezonans magnetyczny mózgu/pnia Rezonans magnetyczny klatki piersiowej i mięśnia sercowego Rezonans magnetyczny kanału kręgowego Rezonans magnetyczny układu mięśniowo - szkieletowego Rezonans magnetyczny miednicy, pęcherza, stercza Rezonans magnetyczny innych okolic i miejsc nieokreślonych Badanie stopnia uwapnienia kości Medycyna nuklearna Obrazowanie radioizotopowe i badanie czynności Scyntygrafia tarczycy/badanie izotopowe czynności Scyntygrafia wątroby/badanie izotopowe czynności Scyntygrafia nerek/badanie izotopowe czynności Scyntygrafia przewodu pokarmowego/badanie izotopowe czynności Scyntygrafia serca Badanie SPECT perfuzji mięśnia sercowego Badanie SPECT serca - spoczynkowe i po wysiłku fizjologicznym Badanie SPECT serca - spoczynkowe i po stymulacji farmakologicznej Badanie radioizotopowe martwicy mięśnia sercowego Badanie radioizotopowe funkcji komór serca Badanie pozytronowe metabolizmu mięśnia sercowego Scyntygrafia naczyń Radioizotopowe badanie układu krzepnięcia Scyntygrafia układu krwiotwórczego Izotopowe badanie czynnościowe - inne Inne izotopowe badanie czynnościowe Badanie pozytronowe gammakamerą innych narządów niż mięsień sercowy Tomografia pozytronowa PET Inne obrazowanie radioizotopowe Scyntygrafia mózgu Scyntygrafia głowy - inne Scyntygrafia przytarczyc Scyntygrafia kości Scyntygrafia płuc Scyntygrafia perfuzyjna płuc Scyntygrafia perfuzyjno - wentylacyjna płuc Scyntygrafia układu limfatycznego Scyntygrafia łożyska Scyntygrafia całego ciała Scyntygrafia w innych umiejscowieniach |
Wynik badania radiologicznego wykonywanego w technice cyfrowego
Badanie radiologiczne wykonywane w technice cyfrowej jest opisywane w dedykowanych stacjach opisowych, czyli na monitorach. Wszelki zapis badania radiologicznego na dysku CD czy DVD, czy na kliszy z kamery laserowej jest dokumentacją wtórną i z punktu widzenia prawa nie jest wynikiem badania do interpretacji. Wynikiem badania z "cyfrówki" jest tylko i wyłącznie opis radiologiczny lekarza a dodane obrazy na nośnikach mogą służyć tylko do celów poglądowych. Rozporządzeniu z 25.08.05 r. o stacjach przeglądowych i opisowych do teleradiologii.
Według przepisów prawnych każde wykonane zdjęcie radiologiczne powinno być opisane przez radiologa. Zdjęcie jest elementem badania radiologicznego (paragraf 5 rozporządzenia z sierpnia 2005)Klinicysta, który zlecił wykonanie badania radiologicznego może interpretować zdjęcie radiologiczne samodzielnie i nie skorzystać z opisu wykonanego przez radiologa, ale czyni to na własną odpowiedzialność.
Istnieje konieczność poinformowania klinicysty w sposób wyraźny (najlepiej pisemny) ,że zdjęcie nie zostało jeszcze opisane i powinno wrócić do opisu do radiologa.
Jeśli radiolog nie opisze wykonanego zdjęcia radiologicznego to w przypadku wystąpienia roszczeń ze strony pacjenta to on będzie odpowiadał prawnie .Jeśli klinicysta (powiadomiony o fakcie nieopisania zdjęcia i konieczności wykonania tej operacji) nie skorzysta z opisu to w takim przypadku on będzie odpowiadał prawnie w przypadku wystąpienia roszczeń ze strony pacjenta.
SAR-Specific Absorption Rate. Informuje nas o dawce ciepła jaka absorbuje pacjent w trakcie badania MRI.
SAR został ustalony przez International Electrotechnical Commision (IEC) przy zachowaniu temperatury w gabinecie poniżej 24st C i wilgotności poniżej 60%. Firmy produkujące scanery MR mają obowiązek wprowadzenia zabezpieczeń przed przekroczeniem SAR.
Współczynnik SAR zależny jest od wagi pacjenta (odwrotnie proporcjonalnie), rodzaju tkanki, unaczynienia i krążenia krwi. Zależny jest tez od rodzaju cewki używanej do badania. Od wielkości statycznego pola magnetycznego (rośnie w funkcji kwadratowej do wielkości pola), podobnie jak i z "Flip Angle".
SAR wzrasta wraz ze wzrostem ilości RF pulsów w czasie. Chociaż SAR jest odwrotnie proporcjonalny do wagi pacjenta , pacjenci z nadwaga gorzej tolerują wyższy SAR. Wszystkie systemy MRI mają zabezpieczenie przed przekroczeniem SAR. Można co prawda wejść na "pierwszy poziom" SAR ale zaleca się monitorowanie pacjenta .Po przekroczeniu drugiego poziomu scanner nie pozwoli uruchomić sekwencji. Można wtedy zwiększyć TR można zmniejszyć Flip Angle , można tez zmniejszyć Turbo Factor w sekwencjach FSE/TSE. Wszystkie te zabiegi maja jednak ta wadę , że albo wydłużają znacznie czas badania, albo uzyskujemy gorszą jakość obrazów.
Kalibracja monitorów a jakość obrazów
Aby zapewnić właściwą jakość badań radiologicznych na monitorach medycznych wymagana jest ich okresowa kalibracji. Brak kalibracji zwiększa ryzyko popełnienia błędów w rozpoznaniach wynikających z deformacji obrazu wyświetlanego na nieskalibrowanym monitorze.
Istnieje kilka standardów określający zasady kalibracji monitorów ale nie ustalono jaki powinien być zakres i częstotliwość przeprowadzanych kontroli jakości. Wprowadzony przez American College of Radiology (ACR) i National Electrical Manufactures Association (NEMA) standard teleradiologiczny DICOM, również określa również konieczne parametry wyświetlanego obrazu.
Szczegółowe zasady opisane są w protokole DICOM część 14, i znane są pod nazwą Grayscale Standard Display Function (GSDF). Ten standard określa w jaki sposób charakterystyczną dla danego monitora krzywą zmodyfikować do tzw. krzywej DICOM, czyli GSDF. Podstawą tej metody jest tzw. model Bartena, opisujący możliwości percepcyjne ludzkiego oka. Pozostałe znane standardy takie jak DIN, IEC, JIS, SMPTE nie znalazły szerokiego zastosowania.
Stowarzyszenie American Association of Physicists in Medicine (AAPM TG18) opracowało zbiory obrazów testowych i metod kontrolnych, które mogą być wykorzystane przez inżynierów czy serwisantów do oceny wizualnej lub przez systemy testujące i kalibrujące. AAPM TG18 określa sposoby oceny poszczególnych parametrów charakteryzujących obraz jak np. jasność, rozdzielczość, szum itp. Testy dobierane są w zależności od tego, czy system wykorzystuje monitory ciekłokrystaliczne- LCD czy kineskopowe- CRT. Standard AAPM uzyskał duże uznanie wśród ekspertów w dziedzinie teleradiologii.
Wykonanie wstępnej kalibracji monitora w procesie jego produkcji nie zwalnia użytkownika z procesu prowadzenia okresowych pomiarów ze względu na możliwość utraty ustalonych wcześniej parametrów. Powtórzenie procedury kalibracji konieczne jest w każdym przypadku transportu monitora. Narzędzia do kalibracji monitorów opracowane zostały przede wszystkim przez ich producentów co umożliwia użytkownikowi dokonanie w prosty sposób obowiązku kontroli jakość badań obrazowych.
Wiarygodność rozpoznań stawianych na podstawie oceny badań oglądanych na monitorach stacji opisowych powinna być w obecnym warunkach potwierdzana udokumentowaną procedurą regularnej kalibracji monitorów. Tak więc nasuwa się prosty wniosek że procedura okresowej kalibracji monitorów medycznych ma nie tylko znaczenie kliniczne (jakość rozpoznań), ale także znaczenie prawne bowiem popełnienie błędu w opisie badania oglądanego na nie kalibrowanym monitorze nie jest obecnie możliwe do wytłumaczenia.
Teleradiologia drugiej generacji.
Teleradiologia, która już od ponad 20 lat jest stosowana w praktyce klinicznej rozwija się coraz dynamiczniej i korzysta przy tym z wyjątkowo dynamicznego rozwoju sieci internetowej oraz telefonii komórkowej wraz z technikami transmisji danych na odległość.
Kieszonkowe komputery PDA (Personal Digital Assistants), czyli inaczej palmtopy oraz nowe technologie telefonii komórkowej (GSM 3-ciej generacji) umożliwiają bezprzewodową transmisję dużej ilości danych. Dzięki technologii GPRS i UMTS można tworzyć bezprzewodowe sieci teleradiologiczne odpowiadające uznanym standardom.
Oczywiście palmptopy wybrane do przeglądania obrazów muszą być odpowiednio oprogramowane i wyposażone oraz muszą zapewniać jak największą rozdzielczości i przekątną ekranu, ponadto ważna jest także możliwość prostego i szybkiego manipulowania obrazem (Level/Window).
Transmisja danych może odbywać się przy wykorzystaniu różnych protokołów dedykowanych np DICOM lub po prostu przez e-mail ale muszą być zastosowane systemy ochrony danych spełniające wymogi wskazane w dyrektywie Komisji Unii Europejskiej ( IT security manual).
Wprowadzenie technologii przesyłania danych do PDA może stanowić początek kolejnej ery w radiologii tzw. teleradiologii drugiej generacji, w której miejsce pobytu radiologa nie ma wpływu na przebieg procesu diagnostyczno-terapeutycznego. Z pewnością takie systemy wyraźnie podniosą już i tak wysoką efektywność teleradiologii i całej telemedycyny i to zarówno z punktu widzenia korzyści klinicznych jak i ekonomicznych.
Opisywana powyżej technologia jest stosowana m.in. w German Cancer Research Center w Heidelbergu gdzie testowano projekt pod nazwą MTM ( Multimedia Terminal Mobile), który połączył istniejącą sieć teleradiologiczną opartą na technologii PACS i DICOM z urządzeniami PDA, które komunikowały się z siecią stacjonarną za pomocą technologii bezprzewodowej WLAN- Wireless Local Area Network), a następnie dzięki wykorzystywanej w telefonii komórkowej technologii UMTS (Universal Mobile Telecommunication System).
W związku z coraz częstszym wykorzystywaniem badania CT u pacjentów, bez istotnych wskazań (zwłaszcza w prywatnych klinikach), ukazały się wytyczne Committee on Medical Aspects of Radiation in the Environment (COMARE). Badanie CT, pomimo niezaprzeczalnych zalet, wiąże się z narażeniem na istotną dawkę promieniowania. Do najważniejszych stwierdzeń należy kategoryczne potępienie stosowania skanowania CT całego ciała, u pacjentów bez istotnych wskazań.
Źródło: COMARE 12 th Report (December 2007). The impact of personally initiated X-ray computed tomography scanning for the health assessment of asymptomatic individuals. Committee on Medical Aspects of Radiation in the Environment (COMARE). Chairman: Professor A Elliott. ISBN: 978-0-85951-611-2.
 |
 |
 |
